środa, 23 maja 2018

Aktualności

Najnowsze wiadomości

Katalogi on-line

Poszukaj zbiorów on-line

Godziny otwarcia

Dni i godziny otwarcia
Z dziejów polskiej nauki o literaturze. Seria IV, Piętnaście rozpraw

Z dziejów polskiej nauki o literaturze. Seria IV, Piętnaście rozpraw / Jerzy Starnawski. – Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna im. Marszałka  Józefa Piłsudskiego, 2011

Z treści: I. Od autora ; Historia literatury a historia kultury ;  Literatura słowiańska czy literatury słowiańskie? II. Sylwetki krzemienieckich historyków literatury ;   Michał Jurkowski (1765 lub 1766–1833) ; Alojzy Osiński (1770–1842) ; Euzebiusz Słowacki (1773–1814) ; Alojzy Feliński (1771–1820) ; Teodozy Sierociński (1789–1857) – (lata krzemienieckie) ; Józef Korzeniowski (1797–1863).  Ignacy Matuszewski (1858–1919) ; Stanisław Kot (1885–1975) jako badacz Frycza Modrzewskiego ;  Z warsztatu historycznoliterackiego Stanisława Łempickiego (1886–1947) ; Z warsztatu badawczego Zygmunta Szweykowskiego (1894–1978) ; Krzywda Ludwika Kamykowskiego (1891–1944) ;

Józef Birkenmajer (1897–1939) w świetle materiałów rękopiśmiennych ;  O dwu najbardziej zasłużonych badaczach Elizy Orzeszkowej: Ludwik Brunon Świderski (1913–1941), Edmund Jankowski (1912–1991) ; Jadwiga Rudnicka (1916–2006) ; O dwu wybitnych badaczkach wersyfikacji polskiej: Zdzisława Kopczyńska (1919–1982), Lucylla Pszczołowska (1924–2010) ;  Maria Jasińska-Wojtkowska (1926–2009) ; Wspomnienie profesora. O Danucie Zamącińskiej-Paluchowskiej (1935–2007) ; Dr Maria Bokszczanin – laureatką nagrody PEN Clubu Polskiego ; Glosa wydawnicza ; Indeks nazwisk i dzieł anonimowych.

 

Od autora

Czwarta seria studiów z dziejów nauki o literaturze piszącego te słowa zawiera dwa cykle. Pierwszy, krótki, złożony został z dwu roz­praw o charakterze ogólnym. Zagadnienie stosunku historii literatu­ry do historii kultury nurtowało od dawna badacza literatury staro­polskiej. Pisząc o dawnych wiekach, nie zawsze da się oddzielić li­teraturę od kultury. Sposobność do wypowiedzi nadarzyła się wte­dy, gdy trzeba było uczcić profesora Tadeusza Ulewicza, w którego dorobku naukowym powiązania literatury zwłaszcza renesansowej z kulturą tej epoki znajdują wyraz na każdym kroku. Gdy zaś wypadło włączyć studium do księgi ku czci Juliana Maślanki, ostatniego wy­dawcy wykładów mickiewiczowskich, pokusił się autor o rozważe­nie, jak to od literatury słowiańskiej (dziewiętnastowieczne stanowi­sko, zwłaszcza badaczy zachodnioeuropejskich) nauka przeszła do przedstawiania literatury narodów słowiańskich.

Cykl drugi, znacznie obszerniejszy, wypełniają konterfekty wy­branych uczonych lub szkice poświęcone pewnym kierunkom ich działalności. Przyjęto oczywiście układ chronologiczny. W odległą przeszłość sięgnął autor, przedstawiając sylwetki sześciu badaczy li­teratury polskiej i klasycznej związanych z Krzemieńcem. Temu śro­dowisku należało się opracowanie szczególne. Wyrosło ono na mar­ginesie prac autora o historykach literatury lwowskich i wileńskich.

Z kolei sylwetka Ignacego Matuszewskiego, którą włączył au­tor do księgi ku czci swego kolegi wykładającego w Uniwersyte­cie Łódzkim, Tadeusza Błażejewskiego. Bada on wyłącznie literatu­rę współczesną, w każdej rozprawie czuje się historyka literatury po­sługującego się odpowiednim arsenałem badawczym, tak jak to czy­nił Matuszewski pisząc o prozaikach i poetach z przełomu XIX i XX wieku.

Symbiozę historii literatury i historii kultury obserwujemy w dzia­łalności naukowej wielu uczonych, z których najwięksi to Stanisław Kot, Stanisław Łempicki, Henryk Barycz. Zamieszcza się w tomie niniejszym studium o Stanisławie Kocie jako badaczu Frycza Mo­drzewskiego. Łempickim zajmował się autor tomu znacznie więcej. Wydał wybór jego pism historycznoliterackich, w tym szereg roz­praw wydobytych z zapomnienia1. W kilku szkicach przypomniał pewne kręgi zainteresowań historycznoliterackich znakomitego hi­storyka kultury. Fragmenty tych szkiców dotyczące ważnych poetów kilku epok: Kochanowskiego, Simonidesa na tle „ostatniej reduty Renesansu polskiego”, jak Łempicki nazywał Zamość, Krasickiego i dwu romantyków największych złożyły się na rozprawę w niniej­szym tomie.

Zygmunt Szweykowski był największym w swym pokoleniu znawcą powieści polskiej. Był przede wszystkim znakomitym pru­sologiem. Prusologia ostatnich dziesiątków lat rozwinęła się tak da­lece, że trzeba dobrego znawcy przedmiotu, by tę dziedzinę badań Szweykowskiego ocenić w perspektywie historycznej. Tu publiku­je się szkic o współpracy uczonego z Biblioteką Narodową, w której opracowywał powieści okresu poprzedzającego wystąpienie Prusa i szkic o nim jako o badaczu Sienkiewicza.

Kulisy Biblioteki Narodowej, dostępne w archiwum Stanisława Kota w Bibliotece Jagiellońskiej, pokazują, jaka krzywda stała się Ludwikowi Kamykowskiemu, gdy zmalały możliwości wydawnicze serii. W pierwszym dziesiątku lat dwudziestolecia międzywojennego każdy rok zaznaczał się bardzo licznymi tomami, w drugim dziesiąt­ku lat wyszło mniej niż poprzednio ukazywało się w ciągu jednego roku. Gotowy tom opracowany przez Kamykowskiego nie wyszedł.

Archiwum po Józefie Birkenmajerze, do którego dostęp miał pi­szący te słowa za zezwoleniem rodziny, pokazuje jego drogę do kate­dry uniwersyteckiej, jego ogromne horyzonty przy rozproszeniu się na wiele dziedzin i tematów, jego szlachetność.

Zasługi dwu znakomitych edytorów korespondencji Orzeszko­wej, Ludwika Brunona Świderskiego i Edmunda Jankowskiego, sta­nowią przedmiot następnego studium.

W ostatnich latach zmarło szereg osób znaczących w nauce, bli­skich autorowi. Toteż konterfekty: niezwykle pracowitej Jadwigi Rudnickiej, badaczki oświecenia i Norwida, dwu wersyfikatorek wy­chowanek seminarium Marii Dłuskiej2: Zdzisławy Kopczyńskiej i Lucylli Pszczołowskiej, teoretyka literatury – Marii Jasińskiej-Wojt­kowskiej, wreszcie wspomnienie o przedwcześnie zmarłej Danucie Zamącińskiej-Paluchowskiej, badaczce wielkich romantyków, nastę­pują jeden po drugim.

Zasługuje na utrwalenie w tomie studiów o dziejach nauki pol­skiej laurka Marii Bokszczaninówny, która oddawszy wiele dziesiąt­ków lat edycji listów Sienkiewicza, wykonała prawdziwie profesor­ską pracę, jak najsłuszniej nagrodzoną przez PEN Club polski.

Jerzy Starnawski

 

Publikację można nabyć w Dziale Informacji Naukowej WiMBP (cena 20 zł)

 

Zapraszamy do obejrzenia wystawy on-line:

Reklama

Sieć Bibliotek Samorządowych

Sieć Bibliotek Samorzadowych

WBP w Łodzi sprawuje opiekę merytoryczną nad bibliotekami publicznymi w Łodzi i na terenie województwa.

Czytaj więcej...

Współpraca regionalna

Współpraca regionalna

WBP w Łodzi realizuje różnego typu zadania w zakresie współpracy regionalnej.

Czytaj więcej...